Gliederung der Karpaten
aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Die Gliederung der Karpaten ist nicht einheitlich festgelegt. Während z. B. in der Slowakei eine flächendeckende, systematische Einteilung existiert, gibt es insbesondere für die Ukraine nur lückenhafte, teilweise auch widersprüchliche Angaben. Die Zugehörigkeit bestimmter Gebiete (Banater Gebirge, Transsilvanisches Becken, Serbische Karpaten) zu den Karpaten ist umstritten. Einige Begriffe – vor allem die Beskiden – werden in den betroffenen Ländern unterschiedlich gehandhabt. Verschiedentlich verlaufen die Grenzen der geomorphologischen Einheiten entlang der Staatsgrenzen, was meist nicht sinnvoll ist.
Die vorliegende Einteilung ist teilweise der englischsprachigen Wikipedia entnommen. Sie ist hierarchisch in Provinzen, Subprovinzen und Gebiete gegliedert. Jeder Einheit ist eine Zahl zugeordnet, so dass die Lage dieser Einheit auf der Karte „Geomorphologische Gliederung der Karpaten" nachvollzogen werden kann.
In Klammern sind teilweise deutsche Bezeichnungen angegeben, jedoch nur dann, wenn sie als historische oder geografische Begriffe existieren. Auf rein wörtliche Übersetzungen wurde verzichtet.
Bei geomorphologischen Einheiten, die auf dem Territorium mehrerer Staaten liegen, sind die Bezeichnungen in allen jeweiligen Landessprachen aufgeführt, jeweils durch Kommazeichen getrennt. Steht ein Pluszeichen (+) zwischen den Begriffen, bedeutet dies, dass diese Begriffe teilweise oder vollständig andere Untereinheiten kennzeichnen und nicht synonym zu verwenden sind.
[Bearbeiten] A) Westkarpaten (Provinz)
[Bearbeiten] A1) Äußere Karpatensenken (Subprovinz)
siehe Anhang
[Bearbeiten] A2) Äußere Westkarpaten (Subprovinz)
[Bearbeiten] a) Südmährische Karpaten (CZ) / Österreichisch-Südmährische Karpaten (AT) (Gebiet)
CZ: Jihomoravské Karpaty
- AT: Niederösterreichische Inselbergschwelle + CZ: Mikulovská vrchovina (Nikolsburger Bergland) → A2a1
[Bearbeiten] b) Mittelmährische Karpaten (CZ) (Gebiet)
CZ: Středomoravské Karpaty
- Ždánický les (Steinitzer Wald) → A2b1
- Litenčická pahorkatina (Litentschitzer Berge) → A2b2
- Chřiby (Marsgebirge) → A2b3
- Kyjovská pahorkatina → A2b4
[Bearbeiten] c) Slowakisch-Mährische Karpaten (CZ/SK) (Gebiet)
CZ/SK: Slovensko-moravské Karpaty
- CZ: Bílé Karpaty, SK: Biele Karpaty (Weiße Karpaten) → A2c1
- CZ/SK: Javorníky (Javorník-Gebirge) → A2c2
- SK: Myjavská pahorkatina → A2c3
- SK: Považské podolie → A2c4
- CZ: Vizovická vrchovina (Wisowitzer Bergland) → A2c5
[Bearbeiten] d) Vorgebirge der Westbeskiden (CZ / PL) (Gebiet)
CZ: Západobeskydské podhůří, PL: Pogórze Zachodniobeskidzkie
- CZ: Podbeskydská pahorkatina, PL: Pogórze Morawsko-Śląskie → A2d1
- PL: Pogórze Śląskie → A2d2
- PL: Pogórze Wielickie → A2d3
- PL: Pogórze Wiśnickie → A2d4
[Bearbeiten] e) Westbeskiden (CZ / SK / PL) (Gebiet)
CZ: Západní Beskydy, SK: Západné Beskydy, PL: Beskidy Zachodnie
- CZ: Hostínsko-vsetínská hornatina → A2e1
- CZ: Moravskoslezské Beskydy, SK: Moravsko-sliezske Beskydy (Mährisch-Schlesische Beskiden) → A2e2
- SK: Turzovská vrchovina → A2e3
- CZ: Jablunkovská brázda → A2e4
- CZ: Rožnovská brázda → A2e5
- SK: Jablunkovské medzihorie, CZ: Jablunkovské mezihoří → A2e6
- PL: Beskid Śląski, CZ: Slezské Beskydy (Schlesische Beskiden) → A2e7
- PL: Kotlina Żywiecka → A2e8
[Bearbeiten] f) (Fortsetzung) (Polnische) Westbeskiden (PL)
PL: Beskidy Zachodnie
- Beskid Mały (Kleine Beskiden) → A2f1
- Beskid Makowski → A2f2
- Beskid Wyspowy (Inselbeskiden) → A2f3
- Gorce → A2f4
- Kotlina Rabczańska → A2f5
- Kotlina Sądecka → A2f6
[Bearbeiten] g) Mittlere Beskiden (SK) / (Fortsetzung) (Polnische) Westbeskiden (PL) (Gebiet)
SK: Stredné Beskydy, PL: Beskidy Zachodnie SK: Kysucké Beskydy + Oravské Beskydy + PL: Beskid Żywiecki (Saybuscher Beskiden)[1] → A2g1
- SK: Kysucká vrchovina → A2g2
- SK: Oravská Magura → A2g3
- SK: Oravská vrchovina → A2g4
- SK: Podbeskydská brázda → A2g5
- SK: Podbeskydská vrchovina → A2g6
[Bearbeiten] h) Ostbeskiden (SK) / (Fortsetzung) (Polnische) Westbeskiden (PL) (Gebiet)
SK: Východné Beskydy, PL: Beskidy Zachodnie
- PL: Beskid Sądecki (Sandezer Beskiden) + SK: Ľubovnianska vrchovina → A2h1
- SK: Čergov, PL: Góry Czerchowskie → A2h2
- SK/PL: Pieniny (teilweise als Teil des Podhale-Magura-Gebiets betrachtet) → A2h3
[Bearbeiten] i) Podhale-Magura-Gebiet (SK)/ Orava-Podhale-Senke (PL) (Gebiet)
SK: Podhôľno-magurská oblasť, PL: Onizenie Orawsko-Podhalańskie
- SK: Skorušinské vrchy + PL: Pogórze Spisko-Gubałowskie, westl. Teil → A2i1
- SK: Podtatranská brázda, PL: Rów Podtatrzański → A2i2
- SK: Spišská Magura (Zipser Magura) + PL: Pogórze Spisko-Gubałowskie, östl. Teil → A2i3
- SK: Levočské vrchy (Leutschauer Berge)→ A2i4
- SK: Bachureň → A2i5
- SK: Spišsko-šarišské medzihorie → A2i6
- SK: Šarišská vrchovina (Scharoscher Bergland) → A2i7
- SK: Oravská kotlina + PL: Kotlina Orawsko-Nowotarska → A2i8
[Bearbeiten] A3) Innere Westkarpaten (Subprovinz)
[Bearbeiten] a) Slowakisches Erzgebirge (SK, HU) (Gebiet)
SK: Slovenské rudohorie, HU: Szlovák Érchegység
- SK: Veporské vrchy → A3a1
- SK: Spišsko-gemerský kras → A3a2
- SK: Stolické vrchy → A3a3
- SK: Revúcka vrchovina → A3a4
- SK: Volovské vrchy → A3a5
- SK: Čierna hora → A3a6
- SK: Rožňavská kotlina → A3a7
- SK: Slovenský kras (Slowakischer Karst) + HU: Észak-Borsodi karszt A3a8
[Bearbeiten] b) Fatra-Tatra-Gebiet (SK/PL/AT)
Das Tatra-Fatra-Gebiet und das Podhale-Magura-Gebiet werden in einigen nicht-geomorphologischen Systemen – manchmal zusammen mit Vtáčnik, Kremnické vrchy, Pohronský Inovec and Teilen des Považské podolie – als „Mittlere Westkarpaten“ bezeichnet.
SK: Fatransko-tatranská oblasť
- SK: Malé Karpaty (Kleine Karpaten) + AT: Hainburger Berge/Hundsheimer Berge → A3b1
- SK: Považský Inovec (Waag-Inowetz) → A3b2
- SK: Tríbeč → A3b3
- SK: Strážovské vrchy → A3b4
- SK: Súľovské vrchy → A3b5
- SK: Žiar → A3b6
- SK: Malá Fatra (Kleine Fatra) → A3b7
- SK: Veľká Fatra (Große Fatra) → A3b8
- SK: Starohorské vrchy → A3b9
- SK: Chočské vrchy → A3b10
- SK/PL: Tatry (Tatra) → A3b11
- SK: Nízke Tatry (Niedere Tatra) → A3b12
- SK: Kozie chrbty → A3b13
- SK: Branisko → A3b14
- SK: Žilinská kotlina (Silleiner Becken) → A3b15
- SK: Hornonitrianska kotlina → A3b16
- SK: Turčianska kotlina (Turzbecken) → A3b17
- SK: Podtatranská kotlina → A3b18
- SK: Hornádska kotlina → A3b19
- SK: Horehronské podolie → A3b20
[Bearbeiten] c) Slowakisches Mittelgebirge (SK) (Gebiet)
SK: Slovenské stredohorie
- Vtáčnik (Vogelgebirge) → A3c1
- Pohronský Inovec → A3c2
- Štiavnické vrchy (Schemnitzer Berge) → A3c3
- Kremnické vrchy (Kremnitzer Berge) → A3c4
- Poľana → A3c5
- Ostrôžky → A3c6
- Javorie → A3c7
- Krupinská planina → A3c8
- Zvolenská kotlina → A3c9
- Pliešovská kotlina → A3c10
- Žiarska kotlina → A3c11
[Bearbeiten] d) Lučenec-Košice-Senke (SK/HU) (Gebiet)
SK: Lučensko-košická zníženina
- SK: Juhoslovenská kotlina + HU: Középsö-Ipoly-medence + HU: Borsodi-dombság → A3d1
- SK: Bodvianska pahorkatina → A3d2
- SK: Košická kotlina + HU: Hernádvölgy-medence → A3d3
[Bearbeiten] e) Mátra-Slanec-Gebiet/Nordungarische Mittelgebirge (SK/HU) (Gebiet)
SK: Matransko-slanská oblasť, HU: Északi-középhegység
- HU: Börzsöny-hegység + SK: Burda → A3e1
- HU: Gödöllő dombság → A3e2
- SK: Cerová vrchovina + HU: Cserhát-hegység → A3e3
- HU: Mátra hegység → A3e4
- HU: Bükk-hegység → A3e5
- HU: Csereháti dombság → A3e6
- SK: Slanské vrchy + HU: Zempléni-hegység → A3e7
- SK: Zemplínske vrchy → A3e8 (zusammen mit Slanské vrchy Tokajer Gebirge)
[Bearbeiten] B) Ostkarpaten (Provinz)
In der Ukraine wird als „Ostkarpaten" der Abschnitt auf dem eigenen Territorium sowie in Rumänien nördlich des Prislop-Passes bezeichnet, in Rumänien dagegen der Karpatenbogen vom Predeal-Pass nach Norden bis zum Prislop-Pass oder bis zur ukrainischen Staatsgrenze. In Rumänien wird für die auf dem eigenen Staatsgebiet liegenden Ostkarpaten - anders als in der hier aufgeführten horizontalen - eine vertikale Einteilung bevorzugt:
- Carpaţii Maramureşului şi Bucovinei,
- Carpaţii Moldo-Transilvani,
- Carpaţii de Curbură.
[Bearbeiten] B1) Äußere Karpatensenken (Subprovinz)
siehe Anhang
[Bearbeiten] B2) Äußere Ostkarpaten (Subprovinz)
[Bearbeiten] a) Vorgebirge der Mittleren Beskiden (PL)
Manchmal als Teil der Äußeren Westkarpaten betrachtet.
PL: Pogórze Środkowobeskidzkie
- Pogórze Rożnowskie → B2a1
- Pogórze Ciężkowickie → B2a2
- Pogórze Strzyżowskie → B2a3
- Pogórze Dynowskie → B2a4
- Pogórze Przemyskie → B2a5
- Obniżenie Gorlickie → B2a6
- Kotlina Jasielsko-Krośnieńska → B2a7
- Pogórze Jasielskie → B2a8
- Pogórze Bukowskie → B2a9
[Bearbeiten] b) Niedere Beskiden (SK) / Mittlere Beskiden (PL) (Gebiet)
SK: Nízke Beskydy, PL: Beskidy Środkowe
- SK: Busov → B2b1
- SK: Ondavská vrchovina → B2b2
- PL: Beskid Niski (Niedere Beskiden) + SK: Laborecká vrchovina → B2b3
- SK: Beskydské predhorie → B2b4
[Bearbeiten] c) Ostbeskiden (PL) / Ukrainische Karpaten (UA) (Gebiet)
PL: Beskidy Wschodnie, SK: Poloniny, UA: Ukrajinski Karpaty Waldbeskiden (PL: Beskidy Lesiste + UA: Lisystyj Beskydy)
- PL: Bieszczady + Góry Sanocko-Turczańskie (in der Ukraine z.T. bezeichnet als Mittlere Beskiden) + SK: Bukovské vrchy + UA: Zachidni Beskydy → B2c1
- UA: Skoliwski Beskydy, auch Wysoki Beskydy; Teil der (Ukrainischen) Ostbeskiden (Schidni Beskydy) → B2c2
- UA: Werchnodnistrowski Beskydy, Teil der (Ukrainischen) Ostbeskiden (Schidni Beskydy) → B2c3
- UA: Gorgany → B2c4
- UA: Pokuzko-Bukowinski Karpaty → B2c5
Polonina-Kamm (UA: Polonynskyj chrebet):
- Polonyna Riwna → B2c6
- Polonyna Borschawa → B2c7
- Polonyna Kuk → B2c8
- Polonyna Krasna → B2c9
- Swydiwez → B2c10
- Tschornohora → B2c11
- Grynjawski Hory → B2c12
[Bearbeiten] d) Moldau-Muntenische Karpaten (RO)
RO: Munţii Carpaţi ai Moldo-Munteniei
- Obcinele Bucovinei (=Obcina Mare + Obcina Feredeului) → B2d1
- Munţii Stânişoarei → B2d2
- Munţii Tarcăului + Munţii Gosmanului + Munţii Berzunt → B2d3
- Depresiunea Comăneşti → B2d4
- Munţii Nemira → B2d5
- Munţii Ciucului, einschl. Munţii Bodocului → B2d6
- Munţii Bârsei (Burzengebirge) → B2d7
- Munţii Ciucaş (Krähenstein) + Munţii Grohotiş + Munţii Baiului → B2d8
- Munţii Buzăului (Bosauer Gebirge) → B2d9
- Munţii Vrancei → B2d10
- Munţii Giumalău-Rarău → B2d11
[Bearbeiten] B3) Innere Ostkarpaten (Subprovinz)
[Bearbeiten] a) Vihorlat-Gutin-Gebiet (SK) / Vulkankamm (UA) (Gebiet)
SK: Vihorlatsko-Gutínska oblasť, UA: Wulkanitschnyj chrebet
- SK: Vihorlatské vrchy + UA: Wyhorlat → B3a1
- UA: Makowyzja → B3a2
- UA: Welikyj Dil → B3a3
- UA: Tupyj → B3a4
- RO: Munţii Oaşului + Depresiunea Oaşului → B3a5
- RO: Munţii Gutâiului → B3a6
- RO: Munţii Ţibleşului → B3a7
[Bearbeiten] b) Bistriţa-Gebirgsgruppe (RO)
RO: Munţii Bistriţei
- Munţii Bistriţei (= Masivul Pietrosul + Masivul Budacul + Masivul Ceahlău) → B3b1
- Obcina Mestecăniş → B3b2
- Depresiunea Dornei → B3b3
- Munţii Giurgeului → B3b4
- Munţii Hăşmaşu Mare → B3b5
[Bearbeiten] c) Căliman-Harghita-Gebirgsgruppe (RO)
RO: Munţii Căliman-Harghita
- Munţii Bârgăului + Munţii Suhardului → B3c1
- Munţii Călimani → B3c2
- Munţii Gurghiului → B3c3
- Munţii Harghita → B3c4
- Munţii Baraolt → B3c5
- Munţii Perşani (Geisterwald) + Măgura Codlei → B3c6
[Bearbeiten] d) Giurgeu-Braşov-Senke (RO)
RO: Depresiunea Giurgeu-Braşovului
- Depresiunea Giurgeului → B3d1
- Depresiunea Ciucului → B3d2
- Depresiunea Braşovului → B3d3
[Bearbeiten] e) andere
- UA: Marmaroska ulohowyna, RO: Depresiunea Maramureşului → B3e1
- UA: Rachiwskyj massyw + RO: Munţii Maramureşului → B3e2
- RO: Munţii Rodnei → B3e3
[Bearbeiten] C) Südkarpaten (RO) (Provinz)
[Bearbeiten] C1) Äußere Karpatensenken
siehe Anhang
[Bearbeiten] C2) Bucegi-Gebirgsgruppe
RO: Grupa Munţii Bucegi
- Munţii Bucegi → C2.1
- Munţii Leaotă → C2.2
- Culoarul Rucăr-Bran → C2.3
[Bearbeiten] C3) Făgăraş-Gebirgsgruppe
RO: Grupa Munţii Făgăraşului
- Munţii Făgăraşului → C3.1
- Munţii Iezer → C3.2
- Munţii Piatra Craiului (Königsteingebirge) → C3.3
- Munţii Cozia → C3.4
- Depresiunea Loviştei → C3.5
[Bearbeiten] C4) Parâng-Gebirgsgruppe
RO: Grupa Munţii Parângului
- Munţii Parângului + Munţii Latoriţei → C4.1
- Munţii Şureanu/M. Sebeşului → C4.2
- Munţii Cindrel/M. Cibinului (Zibinsgebirge) → C4.3
- Munţii Lotrului → C4.4
- Munţii Căpăţânii → C4.5
- Depresiunea Petroşani → C4.6
[Bearbeiten] C5) Retezat-Godeanu-Gebirgsgruppe
RO: Grupa Munţii Retezat-Godeanu
- Munţii Retezat → C5.1
- Munţii Godeanu → C5.2
- Munţii Vâlcanului → C5.3
- Munţii Mehendinţi → C5.4
- Munţii Cernei → C5.5
- Munţii Ţarcu → C5.6
[Bearbeiten] D) Westrumänische Karpaten (RO)
RO: Carpaţii Occidentali
[Bearbeiten] D1) Apuseni-Gebirge
a) Kreisch-Gebirgsgruppe (Munţii Criş):
- Dealurile Crişene (einschl. Depresiunea Baia Mare, Dealurile Salajului (Silvaniei), Dealurile Crasnei, Depresiunea Vad-Borod, Depresiunea Beius, Depresiunea Zarandului) → D1a1
- Pădurea Craiului → D1a2
- Munţii Codru-Moma → D1a3
b) Seş-Meseş-Gebirgsgruppe (Munţii Seş-Meseşului):
- Munţii Meseşului → D1b1
- Muntele Seş → D1b2
- Depresiunea Şimleu, teilweise als Teil des Transsilvanischen Plateaus (Podişul Someşan) angesehen → D1b3
- Munţii Şimleu, teilweise als Teil des Transsilvanischen Plateaus (Podişul Someşan) angesehen → D1b4
c) Bihor-Massiv (Masivul Bihor):
- Munţii Bihorului (einschl. Munţii Vlădeasa und Găina) → D1c1
- Muntele Mare → D1c2
- Munţii Gilăului → D1c3
d) Mureş-Gebirgsgruppe (Munţii Mureşului):
- Munţii Zarandului → D1d1
- Munţii Metaliferi (Siebenbürgisches Erzgebirge), einschl. Munţii Trascăului → D1d2
[Bearbeiten] D2) Poiana Ruscă-Gebirge
RO: Munţii Poiana Ruscă (teilweise betrachtet als Teil der Südkarpaten)
- Poiana Ruscă → D2.1
- Podişul Lipovei → D2.2
- Culoarul Orăştiei, einschl. Depresiunea Haţegului → D2.3
[Bearbeiten] D3) Banater Gebirge (RO, SRB)
RO: Munţii Banatului (teilweise betrachtet als Teil der Südkarpaten)
- Munţii Banatului (im engeren Sinne, = Munţii Semenic, Munţii Locvei, Munţii Aninei, Munţii Dognecei) → D3.1
- Munţii Almăjului → D3.2
- Culoarul Timiş-Cerna, einschl. Depresiunea Almăj → D3.3
- Vršačke planine → D3.4
[Bearbeiten] E) Transsilvanisches Becken (RO)
Teilweise als den Karpaten nicht zugehörig betrachtet.
1: Transsilvanische Senken (RO: Depresiunea Transilvaniei)
- Depresiunea Mureş-Turda → E1.1
- Depresiunea Sibiului → E1.2
- Depresiunea Făgăraşului → E1.3
2: Transsilvanisches Plateau (RO: Podişul Transilvaniei):
- Podişul Târnavelor (Kokel-Hochland), einschl. Podişul Hârtibaciului (Harbach-Hochland) und Podişul Secaşelor (Zekesch-Hochland) → E2.1
- Câmpia Transilvaniei (oder Podişul Transivaniei) (Siebenbürgische Heide)→ E2.2
- Podişul Someşan (Somesch-Hochland) → E2.3
[Bearbeiten] F) Serbische Karpaten (SRB)
Serbisch: Karpatske planine. Teilweise als Teil der Südkarpaten, teilweise als den Karpaten nicht zugehörig betrachtet.
- Miroč planina → F1
- Homoljske planine → F2
- Veliki i Mali Krš → F3
- Deli Jovan → F4
- Beljanica planina → F5
- Kučajske planine → F6
- Rtanj planina → F7
- Ozren i Devica → F8
[Bearbeiten] Anhang: Äußere Karpatensenken
Die Äußeren Karpatensenken werden in der Regel als Teil der Karpatenabschnitte (West-, Ost- und Südkarpaten) behandelt. Da ihre exakte Unterteilung und Abgrenzung jedoch sehr widersprüchlich gehandhabt werden, ist hier lediglich eine Liste der Untereinheiten von West über Ost nach Süd angegeben:
- AT: Weinviertler Hügelland + CZ: Dyjsko-svratecký úval (Thaya-Schwarza-Senke) → A1.1
- CZ: Vyškovská brána (Wischauer Pforte) → A1.2
- CZ: Hornomoravský úval (Hohe Gesenk, Oberes Marchbecken) → A1.3
- CZ: Moravská brána (Mährische Pforte) → A1.4
- CZ: Ostravská pánev (Ostrauer Becken), PL: Kotlina Ostrawska A1.5
- PL: Kotlina Oświecimska (Auschwitzer Tal) → A1.6
- PL: Brama Krakowska → A1.7
- PL: Kotlina Sandomierska + UA: Sansko-Dnistrowska riwnyna → B1.1
- UA: Werchnodnistrowska riwnyna → B1.2
- UA: Drohobytschka wysotschyna → B1.3
- UA: Pridnistrowska riwnyna → B1.4
- UA: Pokutska wysotschyna → B1.5
- UA: Bukowynska wysotschyna + RO: Podişul Sucevei → B1.6
- RO: Culoarul Moldova-Siret → B1.7
- RO: Subcarpaţii Moldovei → B1.8
- RO: Subcarpaţii Munteniei (Subcarpaţii de Curbură) → B1.9
- RO: Subcarpaţii Getici → C1.1
[Bearbeiten] Fußnoten
- ↑ Die Saybuscher Beskiden (Beskid Żywiecki) liegen an der Grenze zwischen Polen und der Slowakei. Für den slowakischen Teil existiert auch der Begriff Slovenské Beskydy, die wiederum häufig in Kysucké Beskydy und Oravské Beskydy unterteilt werden.

